﻿<name of the story: वीरपुरुषः/NV छत्रसालः/NS >
<source: RajaVaryah >
<Author: Saw.Durga Parakhe>
<year of publication: 2004>
<publication: Kavikula-Kalidas-Sanskrit-University>
<copy right: Sri.Vijay Aathalye,V.C, K.Ku.ka.S.U,Ramtek>
<Domain: Historical stories >
<Book relation: History >
<version:    >
<typist: Sandeep >
<proof: Deepak >
<sandhi: S.T.P.Kanakavalli >
<pos tagging: >
<samasa:  >
<centre: SANSKRIT ACADEMY, Osmania University, hyd>
<text > 
वीरपुरुषः/NV छत्रसालः/NS
	मध्यभारते/NP झाशीम्/NS परितः/AUP यः/SN प्रदेशः/NP ,/PUNC तस्य/SN बुन्देलखण्डः/NS इति/AUD नाम/NP ।/PUNC तत्र/A निवासिनः/NP बुन्देले/NS इति/AUD नाम्ना/NP प्रसिद्धा/KN ।/PUNC तत्र/A चम्पतरायः/NS नाम/NP एकः/SMK बीरपुरुषः/NV अभवत्/KP ।/PUNC लालकुवर/NS इति/AUD तस्य/SN पत्नी/NP ।/PUNC तयोः/SN त्रयः/SMKY पुत्राः/NP ।/PUNC ज्येष्ठः/NV सारवाहनः/NS नाम/NP ।/PUNC द्वितीयः/NV अङ्गदः/NS नाम/NP ।/PUNC कनिष्ठः/NV छत्रसालः/NS इति/AUD नाम्ना/NP प्रसिद्धः/KN ।/PUNC संवत्/NP 1706/PUNC मध्ये/NP ज्येष्ठमासस्य/NS शुक्लपक्षस्य/NP तृतीया/SMKY तिथिः/NP तस्य/SN जन्मदिवसः/NP ।/PUNC तस्मिन्/SNV दिने/NP शुक्रवासरः/NS आसीत्/KP ।/PUNC शुक्रः/NS इव/ASD धवलकीर्तिमान्/NV एषः/SNV स्वराज्यम्/NP वर्धयितुम्/KKS भूमौ/NP अवातरत्/KP ।/PUNC वृद्धः/NV चम्पतरायः/NS सर्वदा/A म्लेच्छैः/NP सह/AUP युद्धे/NP व्यापृतः/KN तेन/SN पुत्राणाम्/NP सङ्गोपनम्/NP ,/PUNC शिक्षणसंस्कारान्/NP कर्तुम्/KKS असमर्थः/NP ।/PUNC अतः/AVK मात्रा/NP सह/AUP सः/SN मातुलगृहे/NP निवसति/KP स्म/A ।/PUNC तत्र/A बाल्ये/NP एव/INTF सः/SN वीरोचितम्/KNV शिक्षणम्/NP प्राप्तवान्/KN ।/PUNC यथा/AVK जिजामाता/NP शिवाजिम्/NS ,/PUNC तथा/AVK छत्रसालस्य/NS माता/NP छत्रसालम्/NS रामायण/NS -/PUNC महाभारतादयः/NS कथाः/NP अश्रावयत्/KP ।/PUNC तदानीन्तनीम्/A सामाजिकीम्/NV परिस्थितिम्/NP अपि/AVK ज्ञापयितुम्/KKS प्रायतत/NP च/APY ।/PUNC प्रकृत्या/KKS भावनाशीलः/NP ,/PUNC धार्मिकः/NP ,/PUNC एषः/SNV बालः/NP सुसंस्कारान्/NV प्राप्तवान्/KN ।/PUNC गुरुसकाशात्/NP शस्त्रविद्यायाः/NP अपि/AVK प्रारम्भः/NP अभवत्/KP ।/PUNC तस्य/SN बाल्ये/NP घटिता/KN एका/NV घटना/NP एधापेक्षिस्फुलिङ्गः/NP इव/ASD दृश्यते/KP ।/PUNC
बालछत्रसालस्य/NS शौर्यम्/NV
बवन्देखण्डवासिनः/NP जनाः/NP विन्ध्यवासिनीदेवीम्/NS आराध्यम्/KNV दैवतम्/NP मन्यन्ते/KP स्म/A ।/PUNC एकदा/A विन्ध्यवासिनीदेव्याः/NS पूजनोत्सवः/NP आसीत्/KP ।/PUNC सर्वे/SN जनाः/NP तदर्थम्/NP उद्याने/NP एकत्र/A मिलिताः/KN ।/PUNC सर्वे/SNV उत्सवे/NP निमग्नाः/KN ।/PUNC तत्र/A उपस्थिताः/KN लघुबालकाः/NP अपि/AVK मिलिताः/KN ।/PUNC ते/SN क्रीडायाम्/NV मग्नाः/KN ।/PUNC यथा/AVK ज्येष्ठानाम्/NV ,/PUNC तथा/AVK एतेषाम्/SNV बालकानाम्/NP अपि/APY वेषः/NP वीरसदृशः/NV आसीत्/KP ।/PUNC एकम्/SMK एकम्/DV लघु/NV खड्गम्/NP सर्वेषाम्/SNV बालकानाम्/NP कटिप्रदेशे/NP बद्धम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC पुष्पावचयम्/NP कुर्वती/KNV एषा/SNV बालचमूः/NS उद्यानस्य/NP अन्यस्मिन्/SN कोणे/NP प्राप्ता/KN ।/PUNC वयम्/SN एव/INTF उद्यानस्य/NP संरक्षकाः/NP इति/AUD आत्मविश्वासेन/NP ते/SN सर्वे/SNV बालकाः/NP तत्र/A विहरन्ति/KP स्म/A ।/PUNC तेषु/SNV द्वादशवर्षीयः/NV छत्रसालः/NS अपि/AVK आसीत्/KP ।/PUNC अकस्मात्/A तैः/SNV बालकैः/NP अश्वानाम्/NP पदरवः/NP श्रुतः/KP ।/PUNC सर्वे/SN यावत्/A तस्याम्/SN दिशि/NP पश्यन्ति/KP तावत्/A श्मश्रुधारिणः/KNV ,/PUNC अश्वारूढाः/KNV केचन/SN योद्धारः/NP तेषाम्/SN पुरतः/KN उपस्थिताः/KN ।/PUNC सर्वे/SNV बालसैनिकाः/NP सावधानचित्तेन/NV तान्/SN अपश्यन्/KP ।/PUNC अश्वरूढेषु/NV जनेषु/NP एकः/SMK उच्चस्वरेण/KV अपृच्छत्/KP -/PUNC रे/ASMB बालकाः/NP ,/PUNC देवीमन्दिरम्/NP कुत्र/A अस्ति/KP ।/PUNC बालछत्रसालः/NS खड्गस्य/NP उपरि/A मुष्टिम्/NP संस्थाप्य/KKS धैर्येण/NP अग्रे/A आगत्य/KKS तान्/SNV पृष्टवान्/KN -/PUNC भोः/ASMB किम्/AP देव्याः/NP दर्शनम्/NP कर्तुम्/KKS इच्छन्ति/KP भवन्तः/SN ।/PUNC तदा/A सः/SN अश्वारोही/NP अश्वान्/NP अवतीर्य/KP ,/PUNC छत्रसालस्य/NS समीपम्/NP आगत्य/KKS औद्धत्येन/NV उक्तवान्/KN देव्याः/NP दर्शनम्/NP दर्शनम्/DV न/AN ,/PUNC भञ्जनम्/NP ।/PUNC देव्याः/NP भञ्जनम्/NP कर्तुम्/KKS वयम्/SN अत्र/A आगताः/KN ।/PUNC तत्/SN श्रुत्वा/KKS बालछत्रसालः/NS क्रोधाविष्टः/KN अभवत्/KP ।/PUNC कोपेन/NV तस्य/SN मुखम्/NP नेत्रे/NP च/APY आरक्तानि/NP अभवन्/KP ।/PUNC कठोरस्वरेण/KV सः/SN उक्तवान्/KN -/PUNC अस्माकम्/SNV दैवतानाम्/NP अवमानम्/NP ये/SN कुर्वन्ति/KP तेषाम्/SNV कृते/KN मृत्युदण्डः/NP एव/INTF उचितः/KN इति/AUD उक्त्वा/KKS झटिति/KV स्वकट्याम्/NV अवलम्बितम्/NP खड्गम्/NP उत्पाट्य/KKS बालछत्रसालेन/NS एकेन/SMKY एव/INTF आघातेन/NP तस्य/SN शिरः/NP छेदितम्/KP ।/PUNC अन्यैः/SNV बालकैः/NP तस्य/SN अनुकरणम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC तैः/SN अन्येषाम्/SN शिरांसि/NP छेदितानि/KP ।/PUNC एकः/NV बालवीरः/NV त्वरया/KV मन्दिरम्/NP गत्वा/KKS तत्रस्थेभ्यः/SNV जनेभ्यः/NP सर्वम्/SNV वृत्तान्तम्/NP अकथयत्/KP ।/PUNC सर्वे/SN धावन्तः/KN उद्यानस्य/NP तस्मिन्/SNV प्रदेशे/NP प्राप्ताः/KN यत्र/AVK एषा/SNV बालचमूः/NS आसीत्/KP ।/PUNC तत्र/AVK एकस्मिन्/SMKY हस्ते/NP उद्धृतम्/KP रक्तलिप्तम्/NV खड्गम्/NP ,/PUNC अन्यस्मिन्/SNV हस्ते/NP पुष्पपात्रम्/NP च/AVK धारयन्/KNV विजयिन्या/KKS मुद्रया/NP स्थितम्/KN छत्रसालम्/NS सर्वे/SN अपश्यन्/KP ।/PUNC शत्रुषु/NP करालः/NV कालः/NP ,/PUNC मित्रेषु/NP प्रजासु/NP च/APY कोमल/NV हृदयः/NP नेता/NP दृष्टः/KN ।/PUNC सर्वे/SN बुन्देलीयाः/NV जनाः/NP धन्याः/KKS अभवन्/KP ।/PUNC तुष्टाः/KN सर्वे/SN छत्रसालम्/NS प्राशंसन्/KP ।/PUNC अस्मिन्/SNV समये/NP तदा/A नगरवासिभिः/NP छत्रसालस्य/NS पराक्रमः/NV श्रावितः/KN ।/PUNC अत्यानन्देन/NV उल्लसितः/NV चम्पतरायः/NS पुत्रम्/NP दृढम्/NV परिष्वज्य/KKS उक्तवान्/KN -/PUNC वत्स/NP ,/PUNC चिरम्/NV जीव/NP ।/PUNC बीजम्/NP अङ्कुरायते/KP खलु/A ।/PUNC एवम्/AUD बाल्ये/NP तस्य/SNV छत्रसालस्य/NS स्वाभिमानस्य/NP शौर्यस्य/NV च/APY परिचयः/NP अभवत्/KP ।/PUNC पितुः/NP मनोव्यथा/NP जराजर्जरस्य/NV चम्पतरायस्य/NS मनसि/NP सर्वदा/A देशरक्षणस्य/NP ,/PUNC धर्मरक्षणस्य/NP च/APY चिन्ता/NP आसीत्/KP ।/PUNC तस्य/SN पश्चात्/A बुन्देलखण्डस्य/NS नेतृत्वम्/KKS कः/SN करिष्यति/KP इति/AUD अपि/AVK चिन्ता/NP आसीत्/KP ।/PUNC केचन/SN हिन्दुराजानः/NP अपि/AVK म्लेच्छानाम्/NP अनुकूलाः/NP आसन्/KP ।/PUNC चम्पतरायम्/NS च/AVK नाशयितुम्/KKS प्रयत्नशीलाः/NP आसन्/KP ।/PUNC अतः/AVK चिन्तातुरः/NV चम्पतरायः/NS एकस्मिन्/SMKY दिने/NP छत्रसालम्/NS स्वसमीपे/NP उपावेश्य/KKS उक्तवान्/KN -/PUNC वत्स/NP ,/PUNC तव/SN शौर्येण/NV तुष्टः/KN अस्मि/KP किन्तु/AVK एका/SMKY चिन्ता/NP माम्/SN ग्रसते/KP ।/PUNC
छत्रसालः/NS पृष्टवान्/KN -/PUNC का/SN सा/SN ।/PUNC पिता/NP वदति/KP -/PUNC हिन्दुधर्मस्य/NP ,/PUNC हिन्दुजनानाम्/NP च/AVK रक्षणम्/KN अस्माकम्/SNV जीवनव्रतम्/NP ।/PUNC अतः/AVK बुन्देलनिवासिनाम्/NP क्षत्रियाणाम्/NP सङ्घटनस्य/NP मया/SN प्रयत्नः/NP कृतः/KN ।/PUNC किन्तु/AVK अविवेकिनौ/NP ओरछानरेशः/NV ,/PUNC पहाडसिंहः/NS च/AVK म्नेच्छैः/NP सह/AUP सख्यम्/NP कर्तुम्/KKS इच्छतः/KP ।/PUNC तौ/SNV नीचौ/NP माम्/SNV अवश्यम्/NP हनिष्यतः/KP इति/AUD अत्र/A न/AN कः/SN अपि/AVK संशयः/NP ।/PUNC एषा/SNV मम/SN चिन्ता/NP ।/PUNC धर्मरक्षणम्/NV ,/PUNC देशरक्षणस्य/NV कार्यम्/NP इदानीम्/A अग्रे/A केनचित्/SN न/AN इयम्/SN ।/PUNC कः/SN करिष्यति/KP एतत्/SNV विना/A विलम्बम्/NP छत्रसालः/NS उक्तवान्/KN -/PUNC अहम्/SN करोमि/KP /PUNC अद्य/A प्रभृति/NP हिन्दुत्वस्य/NP रक्षणम्/NP ,/PUNC प्रजाजनानाम्/NP सेवा/NP ,/PUNC शत्रूणाम्/NP संहारः/KN हिन्दुबान्धवानाम्/NP सङ्घटनम्/KN इति/AUD मम/SNV जीवनव्रतम्/NP ।/PUNC एषः/SNV मम/SN दृढनिश्चयः/NP ।/PUNC एषा/SNV मम/SN प्रतिज्ञा/NP ।/PUNC ईदृशैः/SNV शब्दैः/NP सः/SN पितरम्/NP आश्वासितवान्/KN ।/PUNC तस्य/SN अमृतोपमानि/NV वचनानि/NP श्रुत्वा/KKS पितुः/NP अन्तःकरणम्/NP उल्लसितम्/NV ।/PUNC सन्तुष्टः/KN भूत्वा/KKS सः/SN पुनः/A अपि/AVK उक्तवान्/KN -/PUNC वत्स/NP ,/PUNC हिन्दूनाम्/NP सङ्घटनम्/NP अग्रक्रमेण/NP कर्तव्यम्/KN ।/PUNC तदर्थम्/NP भवान्/SN शिवाजिम्/NS पश्यतु/KP ।/PUNC अस्मिन्/SN कार्ये/NP सः/SN उचितम्/NP मार्गदर्शनम्/NP करिष्यति/KP ।/PUNC पुत्र/NP ,/PUNC आयुष्मान्/NV भव/KP ।/PUNC विन्ध्यवासिनी/NS त्वाम्/SN रक्षतु/KP इति/AUD ।/PUNC मातापित्रोः/NP देहान्तः/KN अनन्तरम्/A एकदा/A म्लेच्छसेना/NP चम्पतरायम्/NS ग्रहीतुम्/KKS आगमिष्यति/KP ,/PUNC केचन/SN हिन्दुराजानः/NP अपि/AVK तेषाम्/SNV सहायभूताः/KN च/AVK इति/AUD वार्ता/NP चम्पतरायस्य/NS श्रुतिपथम्/NP आगता/KN ।/PUNC अतः/AVK कुत्रचित्/A गुप्तस्थाने/NP स्थातव्यम्/KN इति/AUD विचिन्त्य/KKS ज्वरपीडितः/NV अपि/AVK सः/SNV चम्पतरायः/NS भार्यया/NP सह/AUP मलयप्रान्ते/NP सहारानगरे/NS दन्द्रमणि/NS धन्धेरा/NP इति/AUD मित्रम्/NP प्रति/AUP प्रस्थितः/KN ।/PUNC किन्तु/AVK तस्य/SN दौर्भाग्येन/NP दन्द्रमणि/NS धन्धेरा/NP युद्धवशात्/NP अन्यत्र/A गतः/KN आसीत्/KP ।/PUNC म्लेच्छान्/NP मिलितः/KN ओरछानरेशः/NV सुजानसिंहः/NS चम्पतरायम्/NS अन्विष्यन्/KP तस्य/SN पृष्ठतः/KN आगच्छति/KP इति/AUD वार्ताम्/NP ज्ञात्वा/KKS इन्द्रमणेः/NS सहायकः/NP साहेबरावः/NS चम्पतरायम्/NS मोरेन/NS ग्रामम्/NP प्रति/AUP नीतवान्/KN ।/PUNC किन्तु/AVK दौर्भाग्यम्/NP तम्/SN तत्रापि/AVK अन्वगच्छत्/KP एव/INTF ।/PUNC चम्पतरायम्/NS प्रत्यर्पय/NP ,/PUNC अन्यथा/AVK इन्द्राय/NS तक्षकाय/NS स्वाहा/NS इति/AUD न्यायेन/NP वयम्/SN भवताम्/SNV राज्यम्/NP नाशयिष्यामः/KP इति/AUD सुजानसिंहेन/NS साहेबरावः/NS तर्जितः/KN ।/PUNC राज्यनाशस्य/NP भयात्/NP साहेबरावः/NS विश्वासघातम्/NP कृत्वा/KKS चम्पतरायम्/NS हन्तुम्/KKS उद्युक्तः/KN ।/PUNC अनन्यगतिकौ/NP लालकुवर/NS -/PUNC चम्पतरायौ/NS रात्रौ/NP शस्त्रेण/NP मरणस्य/NP अपेक्षया/NP स्वहस्तेन/NP मरणम्/NP श्रेयस्करम्/KN इति/AUD मत्वा/KKS स्वखड्गेन/NP एव/INTF स्वजीवितयात्राम्/NP समापितवन्तौ/KN ।/PUNC एषा/SNV घटना/NP संवत्/NP 1718/PUNC मध्ये/NP अभवत्/KP ।/PUNC दुष्टैः/NV शत्रुभिः/NP चम्पतरायस्य/NS शिरः/NP म्लेच्छानाम्/NP राजसभायाम्/NP प्रेषितम्/KN इति/AUD श्रूयते/KP ।/PUNC हा/ABS हन्त/ABS एवम्/AUD स्वदेशस्य/NP ,/PUNC स्वधर्मस्य/NP कृते/KN सङ्घर्षम्/NP कृतवतः/KN चम्पतरायस्य/NS ईदृशः/SNV जीवनान्तः/KN ।/PUNC ईश्वरेच्छा/NP बलीयसी/NV ।/PUNC छत्रसालस्य/NS पितरौ/NP यदा/A गृहम्/NP त्यक्त्वा/KKS गुप्तस्थानम्/NP प्रति/AUP प्रस्थितौ/KN तदा/A सः/SN केवलम्/NP सार्ध/AUP द्वादशवर्षीयः/SMKP आसीत्/KP ।/PUNC पितरौ/NP विना/A व्याकुलः/NP भूत्वा/KKS तौ/SN अनुगन्तुम्/KKS सः/SN सहारा/NS ग्रामम्/NP अगच्छत्/KP ।/PUNC तत्र/A एव/INTF पित्रोः/NP निधनवार्ता/NP प्राप्ता/KN ।/PUNC अतीव/NV दुःखपूर्णेन/NV हृदयेन/NP पितुः/NP उत्तरक्रिया/NP तेन/SN कृता/KN ।/PUNC शून्यम्/NP अभवत्/KP तस्य/SN जीवनम्/NP ।/PUNC खिन्नमनः/NV सः/SN निष्क्रियः/KKS ,/PUNC अतिष्ठत्/KP ।/PUNC एकदा/A दुःखव्याकुलः/NP यदा/AVK सः/SNV पितुः/NP स्मरणम्/NP अकरोत्/KP तदा/AVK अकस्मात्/A पित्रे/NP दत्तम्/KN वचनम्/NP स्मृतवान्/KN ।/PUNC म्लानम्/NP पादपम्/NP जीवयितुम्/KKS यथा/AVK जलसेकः/NP तथा/AVK मूर्च्छितम्/NP तस्य/SN विवेकम्/NP जागरयितुम्/KKS सः/SN विचारः/NP पर्याप्तः/KN अभवत्/KP पितुः/NP वचनम्/NP पालयितुम्/KKS झटिति/KV सः/SN बद्धपरिकरः/NP अभवत्/KP ।/PUNC प्रथमम्/SMKP तावत्/SN स्वाग्रजेन/NV अङ्गदेन/NS सह/AUD विचारविमर्शम्/NP कृत्वा/KKS तेन/SN ध्येयम्/NP निर्णीतम्/KN ।/PUNC तदानीन्तनकाले/NP चम्पतरायस्य/NS परिचिताः/KN ये/SN हिन्दुराजाः/NP ,/PUNC भूस्वामिनः/NP आसन्/KP अन्तम्/A श्रुत्वा/KKS ते/SNV सर्वे/SN सहकारिणः/NP भविष्यन्ति/KP इति/AUD अपेक्षा/NP आसीत्/KP ।/PUNC ते/SNV सर्वे/SN विचारेण/NP अनुकूलाः/NP किन्तु/AVK कार्ये/NP आदौ/NP कृतिशीलाः/NV जनाः/NP सङ्घटनीयाः/KN इति/AUD विचारः/NP निश्चितः/NP तेन/SN ।/PUNC दृढनिश्चयेन/NP बालछत्रसालः/NS मातुलग्रामम्/NP गतवान्/KN ।/PUNC तत्र/A तस्य/SN समवयस्कानि/NV बालमित्राणि/NP आसन्/KP ।/PUNC तेषाम्/SNV एकाम्/SMKY चमूम्/NS युद्धकलायाम्/NP सिद्धाम्/KN अकरोत्/KP सः/SN ।/PUNC स्वयम्/SN छत्रसालः/NS अपि/AVK युद्धकलायाः/NP सूक्ष्मतया/NV परिशीलनम्/NP कृतवान्/KN ।/PUNC मित्रेषु/NP देशसम्बन्धिनीम्/NP च/APY चर्चाम्/NP कृतवान्/KN ।/PUNC महाराज/NV जयसिंहस्य/NS सेनायाम्/NP छत्रसालः/NS इदानीम्/A छत्रसालः/NS सप्तदशवर्षीयः/SMKY कुमारः/NP अभवत्/KP ।/PUNC पितृवचनानुसारेण/NP शिवराजस्य/NS दर्शनम्/KN इति/AUD तीव्रा/NV मनीषा/NP सर्वदा/A तस्य/SN मनसि/NP आसीत्/KP ।/PUNC तस्मिन्/SNV एव/INTF काले/NP अवरङ्गजेबेन/NS शिवाजिम्/NS ग्रहीतुम्/KKS जयसिंहस्य/NS नियुक्तिः/NP कृता/KN इति/AUD छत्रसालेन/NS श्रुतम्/KN ।/PUNC सपदि/NP एव/INTF अङ्गदः/NS ,/PUNC छत्रसालः/NS इति/AUD बन्धुद्वयेन/SMKY जयसिंहस्य/NS सेनायाम्/NP प्रवेशः/NP स्वीकृतः/KN ।/PUNC अत्र/A उद्देशद्वयम्/SMKY आसीत्/KP ।/PUNC शिवाजीराजस्य/NS दर्शनम्/NP इति/AUD एकः/SMK उद्देशः/NP म्लेच्छसेनायाः/NP रचनायाः/NP तथा/AVK कर्तृत्वस्य/KKS साक्षात्/NP सूक्ष्मावलोकनम्/NP इति/AUD अन्यः/SN ।/PUNC अङ्गदः/NS छत्रसालः/NS च/APY एतौ/SNV चम्पतरायस्य/NS पुत्रौ/NP इति/AUD ज्ञात्वा/KKS उक्तवान्/KN यत्/SN यदि/AVK उभयोः/NP विशेषः/NV पराक्रमः/NP दृश्यते/KP तर्हि/AVK सेनायाम्/NP उच्चाधिकारपदम्/NP दीयते/KP ।/PUNC एवम्/AUD जयसिंहस्य/NS सेनायाम्/NP प्राप्तप्रवेशः/NP छत्रसालः/NS अष्टदशमासपर्यन्तम्/A तस्याम्/SNV सेनायाम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC तेषु/SNV दिनेषु/NP पुरन्दरदुर्गम्/NP परितः/AUP सेनापरिधिम्/NP तथा/AVK च/AVK शिवरायस्य/NS जयसिंहेन/NS सह/AUP सन्धिम्/NP सः/NS सावधानचित्तेन/NP अन्वभवत्/KP ।/PUNC बीजापुरे/NS कृते/KN आक्रमणसमये/NP तेन/SN म्लेच्छानाम्/NP रणनीतिः/NP ,/PUNC कूटनीतिः/NP ,/PUNC तेषाम्/SNV रणकौशलेन/NP सह/AUP तेषाम्/SNV दुर्बलता/NP अपि/AVK प्रत्यक्षीकृता/KN ।/PUNC रायगडम्/NS प्रति/AUP एषु/SNV दिनेषु/NP शिवराजस्य/NS दर्शनस्य/NP इच्छा/NP प्रतिदिनम्/NP वर्धिष्णुः/NV आसीत्/KP ।/PUNC किन्तु/AVK सफलता/NP न/AN दृष्टा/KN ।/PUNC एकस्मिन्/SMKY दिने/NP शिवराजः/NS अवरङ्गजेबस्य/NS काराग्रहात्/NP निर्गत्य/KKS अक्षतशरीरे/NP रायगड/NS -/PUNC राजधान्याम्/NP प्रत्यागतः/KN इति/AUD वार्ता/NP छत्रसालेन/NS श्रुता/KN ।/PUNC शिवराजस्य/NS दर्शनस्य/NP आशा/NP पल्लविता/KN ।/PUNC किन्तु/AVK कथम्/NP शक्यम्/KN भवेत्/KP ।/PUNC भृशम्/NV विचिन्त्य/KKS सः/SN सेनापति/NP -/PUNC दिलेखानात्/NS मृगयामिषेण/NP अश्वम्/NP आरुह्य/KKS ,/PUNC भिल्लवेषेण/NP वेगेन/NV रायगडम्/NS प्रति/AUP प्रस्थितः/KN ।/PUNC मार्गे/NP प्राप्तानि/KN न/AN एकानि/NV सङ्कटानि/NP स्वबुद्धिकौशलेन/NP निःसारितवान्/KN ।/PUNC मार्गे/NP एकदा/A एकः/SMK बालकः/NP कूपे/NP पतितः/KN आसीत्/KP ।/PUNC तम्/SN उद्धृत्य/KKS तस्य/SN प्राणरक्षाम्/NP अकरोत्/KP सः/SN ।/PUNC अनन्तरम्/A भीमा/NS नदीम्/NP उत्तीर्य/KKS कतिपयदिनैः/NP सः/SN शिवराजस्य/NS प्रासादस्य/NP महाद्वारे/NP प्राप्तः/KN ।/PUNC द्वाररक्षकः/NP शिवराजम्/NS गत्वा/KKS एकः/SMK युवकः/NP महाद्वारे/NP तिष्ठति/KP इति/AUD सूचितवान्/KN ।/PUNC तदा/A द्वारपालद्वाराः/NP शिवराजेन/NS तस्य/SN कृते/KN सन्देशः/NP प्रेषितः/KN यत्/AVK भवान्/SN बहुदूरात्/NV आगतः/KN ,/PUNC अतः/AVK अस्याम्/SNV रात्रौ/NP अतिथिगृहे/NP विश्रामम्/NP करोतु/KP ।/PUNC श्वः/A प्रातःकाले/NP आवाम्/SN मिलावः/KN ।/PUNC छत्रसालः/NS चकितःKN ।/PUNC मनसि/NP चिन्तयति/KP अहम्/SN दूरात्/NV आगतः/KP इति/AUD एषः/SNV कथम्/NP जानाति/NP इति/AUD ।/PUNC छत्रसालस्य/NS शिवाजिना/NS मेलनम्/NP अन्येद्युः/A प्रभाते/NP एकः/SMK सेवकः/NP शिवाजेः/NS आज्ञया/NP कुमारम्/NV छत्रसालम्/NS तत्र/A अनयत्/KP यत्र/AVK शिवराजः/NS तस्य/SN प्रतीक्षाम्/NP कुर्वन्/KP स्थितः/KN ।/PUNC छत्रसालम्/NS दृष्ट्वा/KKS शिवाजिमहाराजः/NS अवदत्/KP -/PUNC आगच्छतु/KP ,/PUNC कुमार/NP ,/PUNC छत्रसाल/NS ,/PUNC अपि/AVK सुखकरः/NV तव/SN प्रवासः/NP ।/PUNC शिवराजस्य/NS मुखात्/NP स्वनाम/NP श्रुत्वा/KKS छत्रसालः/NS स्तम्भितः/KN ।/PUNC मनसि/NP आश्चर्यम्/NP करोति/KP -/PUNC अहम्/SN दूरतः/NP आगतवान्/KN इति/AUD अनेन/SN ज्ञातम्/KN ।/PUNC इदानीम्/A एषः/SNV अहम्/SN छत्रसालः/NS इति/AUD अपि/AVK जानाति/KP शिवराजः/NS तम्/SN आलिङ्ग्य/KKS उपवेष्टुम्/KKS अनुमतिम्/NP दत्वा/KKS उक्तवान्/KN -/PUNC भोः/ASMB छत्रसाल/NS ,/PUNC सत्यम्/NP भवान्/SN शूरः/NV ,/PUNC साहसिकः/NV ,/PUNC सहृदयः/NV कुमारः/NP ।/PUNC मार्गे/NP कूपपति/NP तस्य/SN बालकस्य/NP प्राणरक्षणम्/KN भवता/SN कृतम्/KN ।/PUNC तत्/SNV अर्थम्/NP तन्नगरवासिनः/NP पौराः/NP भवन्तम्/SN देवम्/NP एव/INTF मन्यन्ते/KP ।/PUNC तत्/SN श्रुत्वा/KKS पुनः/A अपि/AVK अधिकम्/NV आश्चर्यचकितः/NP भूत्वा/KKS छत्रसालः/NS अपृच्छत्/KP -/PUNC महाराज/NP ,/PUNC किम्/AP भवान्/SN अन्तर्यामी/NP अथवा/AVK ऐन्द्रजालिकः/NP ।/PUNC कथम्/NP भवान्/SN एतत्/SNV सर्वम्/SN याथातथ्येन/NP जानाति/KP ।/PUNC शिवाजिः/NS विहस्य/NP अवदत्/KP -/PUNC कुमार/NP ,/PUNC न/AN अहम्/SN अन्तर्यामी/NP न/AN वा/AVK ऐन्द्रजालिकः/NP ।/PUNC मम/SN राज्ये/NP प्रतिदिनम्/NP सर्वेभ्यः/SNV प्रदेशेभ्यः/NP एकैकः/SMKY सन्देशवाहकः/NP मत्सकाशम्/NS आगच्छति/KP ।/PUNC एकस्मात्/A वार्ताहरात्/NP अन्यम्/SNV वार्ताहरम्/NP इति/AUD क्रमेण/NP वार्ताः/NP गृहीत्वा/KKS अन्तिमः/NP वार्ताहरः/NP माम्/SNV सविस्तरम्/NP सन्देशम्/NP प्रापयति/KP ।/PUNC एवम्/AUD यदा/AVK भवान्/SN मम/SN राज्यस्य/NP सीमायाम्/NP प्रविष्टः/KN तदा/AVK प्रभृति/NP एतावत्कालपर्यन्ताः/A भवत्/SN सम्बन्धिन्यः/KKS सर्वाः/SN घटनाः/NP मया/SN भवतः/KP आगमनात्/KP पूर्वम्/NP एव/INTF ज्ञाताः/KN ।/PUNC अवाक्/NV छत्रसालः/NS एकदृष्ट्या/KKS महाराजस्य/NP मुखावलोकनम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC किञ्चित्/SN कालानन्तरम्/A अहो/ASMB आश्चर्यम्/NP ।/PUNC अद्भुता/KN इयम्/SN व्यवस्था/NP इति/AUD अस्फुटशब्दाः/NP तस्य/SN मुखात्/NP निर्गताः/KN ।/PUNC शिवाजिराजः/NS उक्तवान्/KN -/PUNC न/AN आश्चर्यम्/NP छत्रसाल/NS ,/PUNC अखिले/NP राज्यपौरजनानाम्/NP सुसूत्रीकरणम्/NP ,/PUNC विचाराणाम्/NP ऐक्यम्/NP ,/PUNC राष्ट्रियम्/NP ऐक्यम्/NP एतत्/SNV सर्वम्/SN अस्माकम्/SN सद्गुरूणाम्/NP ,/PUNC श्रीरामदास/NS स्वामिनाम्/NP प्रयत्नानाम्/NP फलम्/NP ।/PUNC न/AN मम/SN ।/PUNC ते/SN अस्माकम्/SN गुरवः/NP ग्रामात्/NP ग्रामम्/NP अटन्ति/KP ।/PUNC तैः/SN प्रतिग्रामम्/NP एकम्/SMK एकम्/DV मन्दिरम्/NP निर्मितम्/KN ।/PUNC तत्/SNV मन्दिरम्/NP एव/INTF ग्रामस्थानाम्/NP स्फूर्तिकेन्द्रम्/NP ।/PUNC एवम्/AUD तत्र/A निवसता/KN छत्रसालेन/NS चर्चया/NP लोकसङ्ग्रहस्य/NP ,/PUNC सङ्घटनस्य/NP ,/PUNC भावनैक्यस्य/NP ,/PUNC राज्यव्यवस्थायाः/NP च/AVK परिज्ञानम्/NP शिवराजतः/NS सम्यक्तया/KKS प्राप्तम्/KN ।/PUNC तेन/SN अतीव/NV आनन्दितः/NV प्रभावितः/NV च/APY छत्रसालः/NS देशसेवाम्/NP कर्तुम्/KKS शिवराजस्य/NS समीपे/NP स्थातुम्/KKS ऐच्छत्/KP ।/PUNC किन्तु/AVK शिवराजः/NS तम्/SN तस्मात्/SNV विचारात्/NP परावर्तयत्/KP ।/PUNC सः/SN अवदत्/KP -/PUNC सम्प्रति/A अखिलभारतीयानाम्/NP सङ्घटनम्/NP आवश्यकम्/NP ।/PUNC तत्/SNV अर्थम्/NP बुन्देलखण्डः/NS भवन्तम्/SN प्रतीक्षते/KP ।/PUNC भवता/SN तत्र/A एव/INTF गन्तव्यम्/KN ।/PUNC तत्र/A राष्ट्रनिष्ठजनानाम्/NP सङ्घटनम्/NP करणीयम्/KN ।/PUNC दुष्टानाम्/NP विनाशाय/NP जनाः/NP प्रेरयितव्याः/KKS ।/PUNC हिन्दुत्वस्य/NP रक्षणाय/NP वयम्/SN सर्वदा/A भवताम्/SN साहाय्यकारिणः/NP ।/PUNC शिवराजस्य/NS दर्शनेन/NP ,/PUNC तस्य/SN मार्गदर्शनेन/NP च/APY प्रभावितः/KN ,/PUNC सन्तुष्टः/KN च/APY छत्रसालः/NS शिवराजस्य/NS आज्ञया/NP बुन्देलखण्डम्/NS प्रस्थितः/KN ।/PUNC
जागरितः/KN स्वाभिमानः/NP चम्पातरायस्य/NS मृत्योः/NP अनन्तरम्/A बुन्देलखण्डेकः/NS कः/SN अपि/AVK प्रबलः/NV योद्धा/NP न/AN अस्ति/KP इति/AUD दृष्ट्वा/KKS औरङ्गजेबेन/NS अत्र/A बुन्देलखण्डे/NS ओरछाग्रामे/NS स्थितम्/KN मन्दिरम्/NP नाशयितुम्/KKS फिदाईखानः/NS नाम/NP योद्धा/NP प्रेषितः/KN ।/PUNC ताम्/SNV वार्ताम्/NP श्रुत्वा/KKS ग्रामात्/NP एकीभूताः/KN बुन्देलयुवकाः/NP झांशी/NS समीपे/NP फिदाईखानम्/NS अभिगम्य/KKS ,/PUNC तस्य/SN मार्गम्/NP अवरुद्ध्य/KKS युद्धम्/NP कृतवन्तः/KN ।/PUNC अकल्पितेन/NP तेन/SNV आक्रमणेन/NP सम्भ्रमिता/NP फिदाईखानस्य/NS सेना/NP दशदिशासु/NP पलायिता/KN ।/PUNC फिदाईखानः/NS अपि/AVK पलायितः/KN ।/PUNC बुन्देलयुवकैः/NP विजयः/NP तु/A प्राप्तः/KN ।/PUNC किन्तु/AVK सङ्घटकनेतृत्वस्य/NP अभावः/NP अनुभूतः/KN ।/PUNC अतः/AVK ते/SN युवकाः/NP चातकः/NP इव/ASD छत्रसालस्य/NS प्रतीक्षाम्/NP अकुर्वन्/KP ।/PUNC यदा/AVK छत्रसालः/NS शिवराजतः/NS प्रत्यागतः/KN तदा/AVK तेन/SN तेषाम्/SNV नवयुवकानाम्/NP नेतृत्वम्/NP स्वीकृतम्/KN ।/PUNC तदानीम्/A छत्रसालः/NS केवलम्/NP एकविंशतिवर्षीयः/SMKY आसीत्/KP ।/PUNC स्वातन्त्र्य/NP युद्धस्य/NP प्रारम्भः/NP देशरक्षणार्थम्/NP धर्मरक्षणार्थम्/NP पर्याकुलाः/NP नवयुवकाः/NP छत्रसालस्य/NS सकाशम्/NP प्राप्ताः/KN ।/PUNC दिने/NP दिने/DV तस्य/SN सेनाबलम्/NP वर्धते/KP स्म/A ।/PUNC छत्रसालस्य/NS नेतृत्वेन/NP जनाः/NP उत्साहिताः/KN ।/PUNC अचिरात्/NP एव/INTF समीप/NP स्थानि/NP म्लेच्छसत्तायाः/NP स्थानानि/NP तैः/SN स्वाधीनीकृतानि/NP ।/PUNC तत्/SN अनन्तरम्/A तस्य/SN पितुः/NP मरणाय/NP कारणभूतम्/NP धन्धेराराज्यम्/NS तेन/SN आक्रमितम्/KN ।/PUNC अगतिकः/NP धन्धेरानरेशः/NP छत्रसालम्/NS शरणम्/NP गतः/KN ।/PUNC तदा/A धन्धेरानरेशेन/NP सह/AUP सन्धिम्/NP कृत्वा/KKS मैत्रीम्/NP दृढीकर्तुम्/KKS कुंवरसेनस्य/NP भ्रातुः/NP कन्या/NP ,/PUNC दानकुंवरनाम्नी/NP छत्रसालाय/NS अर्पिता/KN ।/PUNC एवम्/AUD छत्रसालस्य/NS शक्तिः/NP वृद्धिम्/NP गता/KN ।/PUNC अनन्तरम्/A क्रमेण/NP सिरोंज/NS ,/PUNC धामेनी/NS ,/PUNC सागर/NS ,/PUNC बासगाव/NS इत्यादयः/NV ग्रामाः/NP तेन/SN स्वाधीनाः/NP कृताः/KN ।/PUNC
राहुल्लाखानस्य/NS पराभवः/NP
आवरङ्गजेबस्य/NS कृते/KN दक्षिणदिशि/NP गन्तुम्/KKS बुन्देलखण्डात्/NS एव/INTF मार्गः/NP ।PUNC अतः/AVK बुन्देलखण्डे/NS आधिपत्यम्/NP अत्यावश्यकम्/NP ।/PUNC सः/SN एव/INTF बुन्देलखण्डः/NS छत्रसालेन/NS वशीकृतः/NP इति/AUD ज्ञात्वा/KKS अवरङ्गजेबेन/NS रुहुल्लाखानः/NS नाम/NP सेनापतिः/NP युद्धार्थम्/NP प्रेषितः/KN ।/PUNC तदानीम्/A छत्रसालः/NS गढाकोटा/NS नाम्निग्रामे/NP आसीत्/KP ।/PUNC छत्रसालः/NS धामोनीग्रामे/NS न/AN अस्ति/KP इति/AUD दृष्ट्वा/KKS रुहुल्लाखानेन/NS रात्रौ/NP आक्रमणम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC किन्तु/AVK देशभक्ताः/NV ,/PUNC शूराः/NV बुन्देलयुवकाः/NP प्राणपणैः/NP अयुध्यन्/KP ।/PUNC पराजितया/NP म्लेच्छसेनया/NP सह/AUP प्रातःकाले/NP सः/SN रुहुल्लाखानः/NS रणाङ्गणात्/NP पलायितः/KN ।/PUNC अवरङ्गजेबस्य/NS आज्ञया/NP सः/SN रुहुल्लाखानः/NS पुनः/A एकवारम्/SMKY बुन्देलखण्डम्/NS आक्रमितुम्/KKS प्रायतत/NP ।/PUNC किन्तु/AVK असफलः/NP अभवत्/KP ।/PUNC तहब्बरखानस्य/NS पराभवः/NP अनन्तरम्/A पुनः/A एकवारम्/SMKY तहब्बरखानः/NS नाम/NP सेनापतिः/NP अवरङ्गजेबेन/NS प्रेषितः/KN ।/PUNC गुप्तचरेभ्यः/NP तत्/SN ज्ञात्वा/KKS छत्रसालेन/NS गुप्तयुद्धम्/NP निश्चितम्/NP ।/PUNC यदा/AVK खानस्य/NP सेना/NP पर्वतीयप्रदेशे/NP प्राप्ता/KN तदा/AVK छत्रसालस्य/NS सैनिकाः/NP पर्वतेषु/NP तिरोहिताः/KN आसन्/KP ।/PUNC मार्गे/NP कः/SN अपि/AVK अवरोधः/NP न/AN अस्ति/KP इति/AUD दृष्ट्वा/KKS तहब्बरखानस्य/NS सेना/NP अग्रे/A अग्रे/DV अगच्छत्/KP ।/PUNC अग्रे/A पर्वताः/NP आसन्/KP ।/PUNC सर्वा/SNV सेना/NP एकसमये/SMKY तेन/SN मार्गेण/NP गन्तुम्/KKS असमर्था/NP ।/PUNC एषा/SNV एव/INTF छत्रसालस्य/NS युद्धनीतिः/NP ।/PUNC पर्वतेषु/NP तिरोहितैः/NP सैनिकैः/NP खानस्य/NP सेनायाः/NP दुर्दशाम्/NP कृत्वा/KKS अग्रे/A कूपः/NP पृष्ठे/A नदी/NP ईदृशी/SNV अवस्था/NP कृता/KN ।/PUNC एवम्/AUD प्रकारेण/NP सर्वत्र/A प्राप्तेन/KN विजयेन/NP छत्रसालः/NS प्रसिद्धः/KN अभवत्/KP ।/PUNC जनेषु/NP विश्वासपात्रम्/NP अभवत्/KP ।/PUNC बहवः/SNV जनाः/NP तस्य/SN अनुयायिनः/NP अभवन्/KP ।/PUNC अखिलः/NV बुन्देलखण्डः/NS देशभावनया/NP प्रेरितः/KN अभवत्/KP /PUNC परिणामतः/NP छत्रसालस्य/NS बलम्/NP प्रवृद्धम्/KN ।/PUNC कतिपय/A दिनेभ्यः/NP भापालः/NS समीपस्थम्/NP म्लेच्छानाम्/NV स्थानम्/NP तेन/SN जितम्/KN ।/PUNC अनन्तरम्/A छत्रसालः/NS उत्तरदिशि/NP प्रस्थितः/KN ।/PUNC तत्र/A मुब्बरखानेन/NS सह/AUP तस्य/SN युद्धम्/NP अभवत्/KP ।/PUNC विजयमाला/NP छत्रसालेन/NS प्राप्ता/KN ।/PUNC प्रतिदिनम्/A वर्धमानम्/NP छत्रसालस्य/NS पराक्रमम्/NV दृष्ट्वा/KKS अवरङ्गजेबः/NS भयभीतः/KN ।/PUNC तेन/SN पुनः/A महत्या/NV सेनया/NP सह/AUP तहब्बरखानः/NS छत्रसालम्/NS नाशयितुम्/KKS प्रेषितः/KN ।/PUNC तस्मिन्/SNV समये/NP एकस्मिन्/SMKY ग्रामे/NP छत्रसालस्य/NS विवाहसमारम्भः/NP आसीत्/KP ।/PUNC विवाहार्थम्/NP आगताः/KN जनाः/NP आकस्मिकेन/A आक्रमणेन/NP सम्भ्रमिताः/NP भविष्यन्ति/KP ,/PUNC युद्धार्थम्/NP तेषाम्/SNV सिद्धता/KN न/AN भवेत्/KP इति/AUD विचिन्त्य/KKS प्रीतेन/NS तहब्बरखानेन/NS विवाहमण्डपे/NP एव/INTF आक्रमणम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC किन्तु/AVK आक्रमणस्य/NP प्रतिकारम्/NP कर्तुम्/KKS स्वयम्/SN छत्रसालः/NS खड्गम्/NP उद्धृत्य/KKS अग्रेसरः/A अभवत्/KP ।/PUNC तम्/SN दृष्ट्वा/KKS विवाहार्थम्/NP समागताः/KN सर्वे/SNV अपि/AVK जनाः/NP तथा/AVK तुमुलम्/NV युद्धम्/NP कृतवन्तः/KN यथा/AVK तहब्बरखानः/NS अवशिष्टौः/NV सैनिकैः/NP सह/AUP पलायितः/KN ।/PUNC अनन्तरम्/A छत्रसालेन/NS पश्चिमदिशि/NS नरवरप्रान्तः/NP आक्रमितः/KN ।/PUNC यथा/AVK पूर्वम्/SN तत्र/A म्लेच्छानाम्/NP पराजयः/NP अभवत्/KP ।/PUNC ततः/A बहुधनम्/NP तेन/SN प्राप्तम्/KN ।/PUNC इदानीम्/A छत्रसालः/NS धनवान्/NV बलवान्/NV च/APY ।/PUNC एकदा/A सः/SN ज्ञातवान्/NV यत्/AVK दाक्षिणात्याः/NS म्लेच्छशासकाः/NP नियमितरूपेण/NP अवरङ्गजेबम्/NS प्रति/AUP धनम्/NP प्रेषयन्ति/KP ।/PUNC भीत्या/KKS केचन/SN हिन्दुराजाः/NP अपि/AVK धनम्/NP प्रेषयन्ति/KP ।/PUNC बुन्देलजनानाम्/NP साहाय्येन/NP अतिसाहसम्/NV कृत्वा/KKS छत्रसालेन/NS सः/SN धनकोशः/NP मार्गे/NP एव/INTF लुण्ठितः/KN ।/PUNC अनया/SNV रीत्या/KKS अवरङ्गजेबस्य/NS धनस्रोतः/NP शुष्कम्/NP अभवत्/KP ,/PUNC छत्रसालस्य/NS तु/A मनुष्यबलम्/NP धनबलम्/NP च/APY वृद्धिगते/KN ।/PUNC काल्मीनगरम्/NS जेतुम्/KKS सः/SN न/AN प्राभवत्/KP ।/PUNC किन्तु/AVK खैरागडप्रदेशे/NS तेन/SN विजयः/NP प्राप्तः/KN ।/PUNC पलायमानः/NV तत्रस्थः/NV सेनापतिः/NP अनवरखानः/NS बुन्देलियैः/NP बद्धः/KN ।/PUNC तदा/AVK सः/SN छत्रसालम्/NS प्राणयाचनाम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC छत्रसालेन/NS द्वे/SMK प्रतिवचने/NP तस्य/SN पुरतः/AUP प्रस्थापिते/KN ।/PUNC तेषु/SNV एकम्/SMK इतः/A प्रभृति/NP बुन्देलयानाम्/NP विरोधः/NP न/AN करणीयः/KN ,/PUNC अन्यत्/A द्विलक्षरुप्यकाणि/SMKY छत्रसालाय/NS दातव्यानि/NP ।/PUNC अनवरखानेन/NS द्वे/SMK अपि/AVK प्रतिवचने/NP अनुमते/NV ।/PUNC अनन्तरम्/A छत्रसालः/NS तम्/SN अमुञ्चत्/KP ।/PUNC इदानीम्/A छत्रसालस्य/NS राज्यविस्तारः/NP उत्तरदिशि/NS ग्वाल्हेरतः/NS दक्षिणदिशि/NS मालवा/NS पर्यन्तम्/A आसीत्/KP ।/PUNC तस्य/SN राज्यस्य/NP क्षेत्रम्/NP विंशसहस्रवर्ग/SMKP -/PUNC मैल/NP -/PUNC मितम्/NP आसीत्/KP इति/AUD जनाः/NP मन्यन्ते/KP स्म/A ।/PUNC 
स्वामी/NV प्राणनाथः/NS
अथ/AVK एकदा/A अविरतयुद्धेन/NP श्रान्तः/NV छत्रसालः/NS मनोविनोदनार्थम्/NP महु/NS नाम/NP ग्रामस्य/NP समीपे/NP स्थिते/KN अरण्ये/NP एकाकी/A मृगयार्थम्/NP गतः/KN ।/PUNC वनस्य/NP प्राकृतिकम्/NP सौन्दर्यम्/NV दृष्ट्वा/KKS विगतक्लेशः/KN सः/SN अरण्ये/NP भ्रमन्/KNV एकम्/NV आश्रमम्/NP अपश्यत्/KP ।/PUNC सः/SN तत्र/A अगच्छत्/KP ।/PUNC तत्र/A एकः/SMKY महापुरुषः/NP उपविष्टः/KN आसीत्/KP ।/PUNC तस्य/SN पुरतः/AUP ग्रामवासिनः/NP जनाः/NP उपविष्टाः/KN आसन्/KP ।/PUNC सः/SN महापुरुषः/NP धर्मकर्मयोः/NP विवरणम्/NP कुर्वन्/KP आसीत्/KP ।/PUNC छत्रसालम्/NS दृष्ट्वा/KKS ,/PUNC अवगम्य/KKS च/AVK तत्र/A स्थिताः/KN जनाः/NP अगच्छतु/KP छत्रसाल/NS ,/PUNC स्वागतम्/KN इति/AUD वचनैः/NP आदरम्/NV अदर्शयन्/KP ।/PUNC छत्रसालः/NS इति/AUD नाम/NP श्रुत्वा/KKS सः/SN महात्मा/NP अपि/AVK प्रफुल्लितवदनेन/NV औत्सुक्येन/NV च/APY तस्य/SN स्वागतम्/NP कृतवान्/KN ।/PUNC छत्रसालः/NS वदति/KP -/PUNC मृगयार्थम्/NP आगतः/KN अस्मि/KP ।/PUNC श्रान्तः/NV ,/PUNC तृषितः/KN आश्रमम्/NP दृष्ट्वा/KKS अत्र/A प्राप्तः/KN अस्मि/KP ।/PUNC तेन/SN महात्मना/NP जलेन/NP ,/PUNC भोजनदानादिना/NP प्रथमम्/SMKP तस्य/SN श्रमपरिहारः/NP कारितः/KN ।/PUNC अनन्तरम्/A सः/SN महात्मा/NP उक्तवान्/KN -/PUNC चिरात्/A भवन्तम्/SN द्रष्टुम्/KKS मम/SN मनीषा/NP आसीत्/KP ।/PUNC अद्य/A सुयोगः/NP प्राप्तः/KN ।/PUNC एषः/SNV महात्मा/NP माम्/SN द्रष्टुम्/KKS इच्छति/KP इति/AUD छत्रसालः/NS चकितः/NP ।/PUNC शनैः/KV शनैः/DV तेन/SN महात्मना/NP स्वपरिचयः/NP कारितः/KN ।/PUNC	सः/SN महात्मा/NP प्राणनाथः/NS नाम/NP काठियावाडप्रान्तीयः/NP ।/PUNC 1675/PUNC तम/A वर्षे/NP जन्म/NP प्राप्तवान्/KN ।/PUNC एषः/SNV क्षत्रियकुलोत्पन्नः/NP तस्य/SN गुरोः/NP देवचन्द्रस्य/NS आज्ञया/NP धर्मप्रचारार्थम्/NP देशभ्रमणम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC सर्वत्र/A म्लेच्छैः/NP कृतान्/KN अत्याचारान्/NP दृष्ट्वा/KKS अवरङ्गजेबम्/NS बोधयितुम्/KKS आग्रानगरम्/NS गतवान्/KN ।/PUNC अवरङ्गजेबम्/NS मिलित्वा/KKS तस्य/SN मतपरिवर्तनम्/NP कर्तुम्/KKS प्रायतत/A ।/PUNC महाराजम्/NP जसवन्तसिंहम्/NS मिलित्वा/KKS समाजकर्तव्यार्थम्/NP प्रेरयितुम्/KKS प्रयत्नम्/NP अकरोत्/KP ।/PUNC किन्तु/AVK सर्वम्/SN व्यर्थम्/NP ।/PUNC तत्र/A आग्रानगरे/NS अनेन/SN महात्मना/NP छत्रसालस्य/NS ख्यातिः/NV श्रुता/KN ।/PUNC तथा/AVK च/AVK छत्रसालस्य/NS पराक्रमवार्ताम्/NP श्रुत्वा/KKS अवरङ्गजेबस्य/NS राजसभा/NP कियती/A भयाकुला/NP आसीत्/KP इति/AUD अपि/AVK तेन/SN प्रत्यक्षम्/NP अनुभूतम्/KN आसीत्/KP ।/PUNC अतः/AVK छत्रसालस्य/NS दर्शने/NP तस्य/SN औत्सुक्यम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC अतः/AVK बुन्देलखण्डम्/NS आगत्य/KKS तत्र/A समाजजागरणम्/NP कर्तुम्/KKS कार्यरतः/KN आसीत्/KP ।/PUNC मनसि/NP छत्रसालस्य/NS दर्शनाय/NP आकुलः/NP ।/PUNC अद्य/A अकस्मात्/A तस्य/SN दर्शनेन/NP सः/SN प्रफुल्लितः/KN ।/PUNC अन्येद्युः/A सः/SN महात्मा/NP छत्रसालम्/NS राजव्यवहारानुरूपम्/NP उपादिशत्/KP ।/PUNC चन्द्रगुप्तस्य/NS यथा/AVK चाणक्यः/NS ,/PUNC शिवरायस्य/NS यथा/AVK रामदासः/NS ,/PUNC तथा/AVK छत्रसालस्य/NS एषः/SNV प्राणनाथः/NS ।/PUNC
राज्याभिषेकः/NP प्राणनाथ/NS महात्मना/NV पौरजनमानसम्/NP अवगतम्/KN ।/PUNC अतः/AVK छत्रसालस्य/NS राज्याभिषेकः/NP करणीयः/KN इति/AUD प्राणनाथ/NS महात्मना/NV निर्णीतम्/KN ।/PUNC विजयदशमीतिथौ/NS छत्रसालः/NS राजतिलकेन/NP अङ्कितः/KN ।/PUNC प्राणनाथ/NS महात्मना/NV प्रतीकरूपेण/NP ताम्बूलम्/NP दत्वा/KKS तद्द्वारा/SN सत्सङ्कल्पः/NP कारितः/KN ।/PUNC तस्य/SN कट्याम्/NP खड्गः/NP बद्धः/KN ।/PUNC सर्वैः/SNV जानपदैः/NP जयतु/KP राजाधिराजः/NV छत्रसालमहाराजः/NS इति/AUD जयजयकारः/NP कृतः/KN ।/PUNC छत्रसालः/NS इदानीम्/A महाराजः/NP छत्रसालः/NS अभवत्/KP ।/PUNC
बहलोलखनस्य/NS दुर्दशा/NP
स्वामिप्रसादात्/NP जनसहकारात्/NP च/APY छत्रसालस्य/NS उत्साहः/NP द्विगुणितः/SMK अभवत्/KP ।/PUNC पन्ना/NS इति/AUD म्लेच्छानाम्/NP स्थानम्/NP आसीत्/KP ।/PUNC प्राणनाथस्वामिनः/NS आज्ञया/NP छत्रसालः/NS पन्नानगरे/NS आक्रमणम्/NP अकरोत्/KP ,/PUNC तत्र/A विजयम्/NP च/AVK प्राप्तवान्/KN ।/PUNC एवम्/AUD मनुष्यबलम्/NP आर्थिकबलम्/NP च/APY वृद्धिम्/NP गते/KN ।/PUNC छत्रसालेन/NS पन्नानगरे/NS स्व/SN राज्यस्य/NP राजधानी/NP स्थापिता/KN ।/PUNC ताम्/SN परितः/AUP स्थिताः/KN प्रदेशाः/NP अपि/AVK जिताः/KN ।/PUNC छत्रसालस्य/NS असहमानः/NP अवरङ्गजेबः/NS पुनः/A छत्रसालम्/NS नाशयितुम्/KKS प्रवृत्तः/KN ।/PUNC पूर्वानुभवम्/NP अनुसृत/KN अस्मिन्/SNV समये/NP अवरङ्गजेबेन/NS सर्वे/SN योद्धारः/NP सामूहिक/NP रीत्या/KKS प्रेषिताः/KN न/AN पृथक्/NP पृथक्/DV ।/PUNC छत्रसालेन/NS बुद्धिचातुर्यम्/NP दर्शयता/KN भिन्ना/NP युद्धनीतिः/NP अवलम्बिता/KN ।/PUNC ते/SN अवरङ्गजेबम्/NS प्रति/AUP सन्धिप्रस्तावः/NP प्रेषितः/KN ।/PUNC अवरङ्गजेबेन/NS सन्धिप्रस्तावः/NP अनुमतः/KN ।/PUNC सन्धिप्रस्तावस्य/NP वार्तया/NP म्लेच्छानाम्/NP सेनासु/NP शैथिल्यम्/NP अभवत्/KP ।/PUNC तदा/A छत्रसालेन/NS पुनः/A अपि/AVK आक्रमणम्/NP कृत्वा/KKS काल्पी/NS ,/PUNC धामोनी/NS ,/PUNC कोटरः/NS इत्यादयः/NV प्रदेशाः/NP स्वाधीनीकृताः/KN ।/PUNC तेभ्यः/SN बहुधनम्/NP अपि/AVK प्राप्तम्/KN ।/PUNC छत्रसालस्य/NS कूटनीतिम्/NP ज्ञात्वा/KKS इदानीम्/A अवरङ्गजेबेन/NS बहलोलखानः/NS नाम/NP युद्धनीतिकुशलः/NP नियुक्तः/KN ।/PUNC छत्रसालः/NS राजधान्याम्/NP न/AN अस्ति/KP इति/AUD ज्ञात्वा/KKS बहलोलखानः/NS पन्नानगरे/NS आक्रमणम्/NP कर्तुम्/KKS प्रस्थितः/KN ।/PUNC तस्य/SN सेना/SN पन्नानगरात्/NS केवलम्/NP 5-6/PUNC मैल्/NP दूरम्/NP अस्ति/KP इति/AUD वार्ताम्/NP श्रुत्वा/KKS छत्रसालः/NS झटिति/KV राजधानीम्/NP प्रतिनिवृत्तः/KN ।/PUNC छत्रसालः/NS अचिरात्/KP राजधानीम्/NP प्राप्स्यति/KP इति/AUD ज्ञात्वा/KKS बुन्देलसैनिकाः/NP उद्दीपिताः/KN ।/PUNC एवम्/AUD राजधानीतः/NP बुन्देलसैनिकैः/NP च/AVK पृष्ठतः/KN छत्रसालसेनया/NS अवरुद्धा/KN म्लेच्छसेना/NP अनन्यगतिका/NP भूत्वा/KKS इतस्ततः/A पलायिता/KN व्यापादिता/NP च/APY ।/PUNC बहलोलखानः/NS अपि/A यावत्/A पलायितुम्/KKS उद्युक्तः/KN तावत्/A बुन्देलसैनिकैः/NP तम्/SN अनुधाव्य/KKS तस्य/SN वधः/NP कृतः/KN ।/PUNC
अवरङ्गसेबस्य/NS धूर्तता/NP
निरन्तरम्/A युद्धव्यग्रतया/NP ,/PUNC सम्पादितस्य/SN राज्यस्य/NP व्यवस्थाम्/NP कर्तुम्/KKS छत्रसालः/NS असमर्थः/NP आसीत्/KP ।/PUNC तत्/SN कृते/KN अवसरः/NP आवश्यकः/NP ।/PUNC अवरङ्गजेबस्य/NS अपि/AVK तादृशी/SNV एव/INTF स्थितिः/NP इति/AUD तेन/SN चारेभ्यः/NP श्रुतम्/KN ।/PUNC अतः/AVK छत्रसालः/NS पुनः/A अपि/AVK एकः/SMK सन्धिप्रस्तावः/NP अवरङ्गजेबम्/NS प्रति/AUP प्रेषितः/KN ।/PUNC अस्मिन्/SNV समये/NP अवरङ्गसेबेन/NS धूर्ततयाः/NP सन्धिप्रस्तावम्/NP स्वीकृत्य/KN छत्रसालः/NS दक्षिणदिशिम्/NS गन्तुम्/KKS आदिष्टः/KN ।/PUNC यावत्/A छत्रसालः/NS बुन्देलखण्डम्/NS त्यक्त्वा/KKS ,/PUNC दक्षिणायाम्/NP दिशम्/NP प्रस्थितः/KN तावत्/A अवरङ्गजेबेन/NS छत्रसालस्य/NS एव/INTF कूटनीतिम्/NP अवलम्ब्य/KN धामोनी/NS ,/PUNC गढाकोटा/NS ,/PUNC दमोह/NS ,/PUNC छतरपुर/NS ,/PUNC महु/NS ,/PUNC सहानिया/NS इत्यादयः/NV प्रदेशाः/NP पुनः/A स्वाधीनीकृताः/KN ।/PUNC यदा/AVK छत्रसालेन/NS तत्/SN परिज्ञातम्/KN तदा/AVK सः/SN झटिति/KV दक्षिणतः/NP प्रतिनिवृत्तः/KN ।/PUNC क्रमेण/A सर्वम्/SN प्रदेश/NP पुनः/A अपि/AVK आत्मवशम्/NP अकरोत्/KP सः/SN ।/PUNC इदानीम्/A विदिशा/NS ,/PUNC उज्जैन/NS ,/PUNC इन्दरखी/NS (/PUNC इटारसी/NS )/PUNC इति/AUD प्रदेशाः/NP छत्रसालस्य/NS राज्ये/NP समाविष्टाः/KN ।/PUNC इन्दरखीप्रदेशस्य/NS भूस्वामिनः/NP पहाडिसिंहस्य/NS पुत्रौ/NP भवन्तसिंहदेवीसिंहौ/NS छत्रसालस्य/NS निष्ठावन्तौ/KN सहायकौ/NP ।/PUNC मोम्मदखानः/NS बङ्गशः/NP 	संवत्/A 1763/PUNC मध्ये/NP अवरङ्गजेबः/NS मृतः/KN ।/PUNC संवत्/A 1769/PUNC मध्ये/NP बहादुरशाहः/NS उपरतः/KN ।/PUNC अनन्तरम्/A म्लेच्छसाम्राज्ये/NP ये/SN अधिकारिणः/NP आसन्/KP ते/SN अधिकारलोलुपाः/NP स्वार्थमैत्रीम्/NP कृतवन्तः/KN ।/PUNC फर्रीरवासियरः/NS नाम/NP एकः/SMKY राज्यलोलुपः/NP मोहम्मद/NS बङ्गश/NP नाम्नः/NP अन्यस्य/SN अधिकारलोलुपस्य/NP साहाय्यम्/NP स्वीकृत्य/KKS साम्राज्यम्/NP प्राप्तवान्/KN ।/PUNC बङ्गशम्/NP प्रति/AUP कृतज्ञताम्/NP दर्शयितुम्/KKS फर्रूरवसियरेण/NS बङ्गशाय/NP नबाब/NP इति/AUD उपाधिम्/NP दत्त्वा/KKS चतुःसहस्रसैनिकैः/SMKY सह/AUP काल्पी/NS ,/PUNC एरच/NS इति/AUD स्थानानाम्/NP आधिपत्यम्/KKS अपि/AVK दत्तम्/KN ।/PUNC तत्/SN श्रुत्वा/KKS छत्रसालेन/NS बङ्गशेन/NP तस्य/SN प्रतिक्रियारूपेण/NP संवत्/A 1781/PUNC मध्ये/NP प्रत्याक्रमणम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC सः/SN यमुनानदीम्/NS उत्तीर्य/KKS छत्रसालस्य/NS प्रदेशे/NP आगतवान्/KN ।/PUNC अत्र/A छत्रसालस्य/NS पुत्रौ/NP हिरदेशा/NS ,/PUNC जगत्पालः/NS च/APY तम्/SN प्रतिकर्तुम्/KKS सिद्धौ/KNV आस्ताम्/KP ।/PUNC ताभ्याम्/SN पराजितः/NP बङ्गशः/NP तदानीम्/A तु/A प्रत्यावर्तत/KP ।/PUNC किन्तु/AVK सः/SN तूष्णीम्/NP न/AN अतिष्ठत्/KP ।/PUNC पुनः/A अपि/AVK सेनाम्/NP सज्जीकृत्य/KKS ,/PUNC ताम्/SN त्रिधा/SMKY कृत्वा/KKS ,/PUNC तिसृभ्यः/NV दिग्भ्यः/NP आक्रमणम्/NP कृतम्/KN ।/PUNC बुन्देलसैनिकैः/NP अपि/AVK तस्य/SN अवरोधः/NP कृतः/KN ./PUNC तदानीम्/A छत्रसालः/NS 80/PUNC वर्षीयः/NP आसीत्/KP ।/PUNC तथापि/AVK सः/SN बङ्गशम्/NP रोद्धुम्/KKS समर्थः/NP अभवत्/KP ।/PUNC बाजी/AB जात/AB बुन्देलकी/AB ,/PUNC राखो/AB बाजी/AB लाज/AB छत्रसालेन/NS बङ्गशः/NP अवरुद्धः/KN किन्तु/AVK तस्मिन्/SNV एव/INTF समये/NP एका/NV वार्ता/NP प्राप्ता/KN यत्/SN -/PUNC बङ्गशस्य/NP साहाय्यार्थम्/NP अधिका/NV सेना/NP आगमिष्यति/KP ।/PUNC अन्या/SN अपि/AVK एका/NV वार्ता/NP प्राप्ता/KN यत्/SN -/PUNC महाराष्ट्रजनैः/NP अजमेर/NS -/PUNC मालव/NS -/PUNC प्रान्तयोः/NP स्वामित्वम्/SN प्राप्तम्/KN ।/PUNC तथा/AVK एव/INTF चिमाजीअप्पा/NS ससैन्यः/NP उज्जैनमध्ये/NP इति/AUD अपि/AVK श्रुतम्/KN ।/PUNC पूर्वम्/SN शिवाजिना/NS दत्तस्य/NP हिन्दुत्वस्य/NP रक्षणार्थम्/NP वयम्/SN महाराष्ट्रियाः/NS सदा/A एव/INTF भवताम्/SN साहाय्यकाः/NP इति/AUD वचनस्य/NP स्मरणम्/NP अभवत्/KP ।/PUNC हिन्दुत्वरक्षणस्य/NP प्रसङ्गः/NP आसीत्/KP एषः/SN ।/PUNC कुलस्वामिनीम्/NP स्मृत्वा/KKS झटिति/KV छत्रसालः/NS बाजीराव/NS पेशवे/NP तथा/AVK चिमाजिअप्पा/NS एतौ/SNV प्रति/AUP साहाय्यार्थम्/NP सन्देशम्/NP प्रैषयत्/KP -/PUNC जो/AB बीती/AB गजग्राहपर/AB सो/AB गति/AB भई/AB है/AB आज/AB ।/PUNC बाजी/AB जात/AB बुन्देलकी/AB राखो/AB बाजी/AB लाज/AB ॥/PUNC यदा/AVK एषः/SNV सन्देशः/NP प्राप्तः/KN तदा/AVK बाजीरावः/NS देवगडे/NP आसीत्/KP ।/PUNC एतम्/SNV प्राप्य/KKS त्वरया/KV बाजीरावः/NS बुन्देलखण्ड/NS प्राप्तः/KN ।/PUNC चिमाजि अप्पा/NS महोदयम्/NV अपि/AVK स/SN साहाय्यार्थम्/NP आगन्तुम्/KKS आदिशत्/KP ।/PUNC वङ्गशस्य/NP पुत्रः/NP कायमखानः/NS पितुः/NP साहाय्यार्थम्/NP आगमिष्यति/KP इति/AUD बङ्गशस्य/NP आशा/NP आसीत्/KP ।/PUNC किन्तु/AVK मरट्टसैनिकैः/NP कायमखानस्य/NS परिपत्यम्/KKS कृतम्/KN ।/PUNC एवम्/AUD बाजीरावस्य/NS साहाय्येन/NP बङ्गशः/NP पराभूतः/KN ।/PUNC सः/SN छत्रसालम्/NS शरणम्/NP अगच्छत्/KP ,/PUNC प्राणयाचनाम्/NP च/AVK अकरोत्/KP ।/PUNC पुनः/A कदापि/AVK बुन्देलखण्डे/NS आक्रमणम्/NP न/AN करोमि/KP इति/AUD प्रतिज्ञाम्/NP कृतवान्/KN ।/PUNC क्षत्रियोचित/NP -/PUNC उदारवृत्या/KKS छत्रसालः/NS तम्/SN अमोचयत्/KP ।/PUNC बङ्गशः/NP बुन्देलखण्डम्/NS त्यक्त्वा/KKS स्वस्थानम्/NP अगच्छत्/KP ।/PUNC मरहट्ट/NS -/PUNC बुन्देलयोः/NS दृढः/NV बन्धुभावः/NP अस्य/SN युद्धस्य/NP प्रसङ्गेन/NP महाराष्ट्रियाणाम्/NP बुन्देलखण्डवासीयानाम्/NP प्रेमसम्बन्धः/NP दृढीभूतः/KN ।/PUNC छत्रसालः/NS बाजीरावम्/NS स्वस्य/SN तृतीयम्/SMKP पुत्रम्/NP अमन्यत्/KP ।/PUNC अतः/AVK स्वराज्यस्य/NP तृतीयम्/SMKP भागम्/NP -/PUNC काल्पी/NS ,/PUNC कौञ्च/NS ,/PUNC झाशी/NS ,/PUNC सागर/NP इति/AUD प्रदेशान्/NP बाजीरावाय/NS समर्पयत्/KP ।/PUNC सार्ध/AUP द्विवर्ष/SMKY अनन्तरम्/A जराजर्जरः/NP छत्रसालः/NS स्वर्गवासी/NP अभवत्/KP ।/PUNC तस्य/SN स्मारकनिर्माणस्य/NP एकतृतीयांशः/SMKY यः/NP बाजीरावेन/NS अङ्गीकृतः/KN ।/PUNC महत्/NV व्यक्तित्वम्/NP एवम्/AUD रूप/NP -/PUNC गुण/NP -/PUNC चारित्र्यस्य/NP एका/SMKY कथा/NP प्रख्याता/KN ।/PUNC छत्रसालस्य/NS रूपगुणैः/NP आकृष्टा/KN एका/SMKY रूपवती/NV तरुणी/NP तम्/SN प्रार्थयतः/KN -/PUNC अहम्/SN भवताम्/SN चरणयोः/NP दासी/NP ।/PUNC भवत्सदृशम्/ASD शूरम्/NV पुत्रम्/NP भवतः/SN अहम्/SN इच्छामि/KP ।/PUNC अविलम्बेन/NP छत्रसालः/NS तस्याः/SN चरणयोः/NP मस्तकम्/NP स्थापयित्वा/KKS अवदत्/KP -/PUNC अम्ब/ASMB ,/PUNC अहम्/SN भवत्याः/SN एव/INTF पुत्रः/NP ।/PUNC छत्रसालेन/NS तस्याः/SN कृते/KN प्रासादः/NP निर्मितः/KN ।/PUNC तस्याः/SN भरणपोषणस्य/NP व्यवस्था/NP अपि/AVK कृता/KN ।/PUNC एवम्/AUD सा/SN आजीवनम्/NP मातृपदेन/NP गौरविता/KN ।/PUNC अद्यापि/AVK पन्नानगरे/NS तस्याः/SN प्रासादः/NP बऊआजूकीहवेली/NS इति/AUD नाम्ना/NP प्रसिद्धः/KN ।/PUNC यस्य/SN राज्ये/NP जनाः/NP सुखिनः/NV ,/PUNC सुरक्षिताः/KNV च/APY ,/PUNC यत्र/A सैनिकाः/NP सदा/A सन्तुष्टाः/KN ,/PUNC कार्यतत्पराः/NV ,/PUNC स्फूर्तियुक्ताः/NV च/AVK ,/PUNC सः/SN राजा/NP यशस्वी/NV इति/AUD छत्रसालस्य/NS मतम्/NP ।/PUNC नूनम्/A सः/SN प्रजानाम्/NP रक्षकः/NP ।/PUNC राज्यलाभेन/NP सः/SN कदापि/AVK मदोन्मत्तः/KN न/AN अभवत्/KP ।/PUNC भूषणकविना/NV यथा/AVK शिवाजिम्/NS अधिकृत्य/KKS शिहवाबावनी/NS इति/AUD काव्यम्/NP रचितम्/KN ,/PUNC तथा/AVK छत्रसालम्/NS अधिकृत्य/KKS छत्रसाल/NS बावनी/NS इति/AUD काव्यम्/NP रचयित्वा/KKS तम्/A प्रति/AUP श्रद्धाभावः/NP प्रकटितः/KN ।/PUNC लखण्डवासिनः/NP जनाः/NP इदानीम्/A अपि/AVK प्रतिदिनम्/NP प्रातः/NP उत्थाय/KKS छत्रसालस्य/NS स्मरणम्/NP कुर्वन्ति/KP -/PUNC छत्रसाल/NS महाबली/AB ,/PUNC करियो/AB भली/AB भली/AB इति/AUD ।/PUNC महान्/NV बलवान्/NV छत्रसालः/NS अस्माकम्/SN कल्याणाय/NP अस्तु/KP ।/PUNC 
------------------------------------------------------------------
</text > 

